Immunoterapia swoista

Powrót do strony głównej

Na czym polega immunoterapia alergenowa

Należy w miarę możliwości unikać kontaktu z alergenem (patrz: Co to jest alergia?). Jeśli nie jest to w pełni możliwe, lekarz zaleca leki łagodzące objawy nieżytu nosa, spojówek czy astmy alergicznej. W wybranych przypadkach stosuje się leczenie przyczynowe czyli immunoterapię swoistą (odczulanie). Metoda ta polega na podawaniu we wzrastających dawkach alergenu, na który uczulony jest pacjent, aż do osiągnięcia dawki podtrzymującej, która powinna być podawana regularnie przez kilka lat. Celem takiego postępowania jest wytworzenie tolerancji, aby przy naturalnym narażeniu na alergen nie występowały objawy choroby. Według WHO immunoterapia jest jedyną znaną formą leczenia, która może zmienić naturalny przebieg choroby alergicznej: zahamować tzw. marsz alergiczny, a nawet spowodować wyleczenie. Dlatego immunoterapię najlepiej rozpoczynać w młodym wieku, we wczesnej fazie choroby.

Prowadzenie odczulania nie jest możliwe u wszystkich pacjentów, zwłaszcza jeśli współistnieją określone schorzenia lub równocześnie są zażywane określone leki. Przy kwalifikacji do immunoterapii lekarz uwzględnia wszystkie przeciwwskazania.

Skuteczność odczulania zależy od następujących czynników:

  • sposobu kwalifikacji pacjenta; do immunoterapii kwalifikuje się pacjentów, którzy mają objawy alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek oraz astmy oskrzelowej,

  • właściwego doboru składu szczepionki;  szczepionka odczulająca powinna zawierać alergeny istotne klinicznie z punktu widzenia uczulenia pacjenta

  • drogi podania alergenu; najbardziej przebadaną i skuteczną jest droga wprowadzenia alergenu podskórnie (iniekcja). Istnieje również metoda doustna, podjęzykowa, w formie tabletki.

  • wyboru szczepionki odczulającej; szczepionka musi odpowiadać zalecanym standardom, ważne jest by dawka kumulacyjna podanego alergenu była jak najwyższa, co ma przełożenie na końcowy efekt terapii.

Szczepionkę alergenową można podawać podskórnie, doustnie, podjęzykowo lub donosowo. Najbardziej popularne i sprawdzone są preparaty Allergopharmy do odczulania w formie iniekcji ze względu na :

  • bardzo dobrze udokumentowaną skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo,

  • bezpośredni kontakt lekarza z pacjentem, umożliwiający bieżącą ocenę stanu klinicznego oraz efektów odczulania,

  • bardzo szerokie spektrum alergenów.

W trakcie leczenia początkowego (wzrastającymi dawkami alergenu) iniekcje podawane są co tydzień lub co 2 tygodnie. Następnie dawki podtrzymujące w odstępach co 4 do 6 tygodni w przypadku szczepionki alergenowej typu depot oraz co 4 do 8 tygodni w szczepionkach alergoidowych. Leczenie początkowe w zależności od rodzaju szczepionki trwa min. 4-7 tyg.(alergoidy) bądź min. 14 tyg. w przypadku preparatów depot.

Całorocznie czy przedsezonowo?

W przypadku uczulenia na alergeny sezonowe (pyłki roślin) możliwe są dwa schematy leczenia:

  • odczulanie przedsezonowe
    Po osiągnięciu dawki podtrzymującej, leczenie jest przerywane przed sezonem pylenia. Kuracje powtarza się w ten sposób kilkakrotnie co rok.

  • odczulanie całoroczne
    Po osiągnięciu dawki podtrzymującej, podaje się ją co 4 do 8 tygodni, w razie potrzeby zmniejszając w trakcie sezonu pylenia.

Obydwie metody są skuteczne, poparte dowodami naukowymi. Przewagą formy całorocznej, jest to , że pacjent otrzymuje wyższą dawkę kumulacyjną (sumaryczną) alergenu, co przekłada się na szybszy efekt terapeutyczny. W oby dwu metodach zalecany okres odczulania wynosi 3-5 lat.

Zasady skutecznej immunoterapii

Kwalifikację do immunoterapii przeprowadza zawsze lekarz alergolog. Jednakże decyzja o podjęciu formy terapii należy ostatecznie do pacjenta. Warunkiem sukcesu i bezpieczeństwa immunoterapii jest ścisła współpraca z lekarzem i dokładne przestrzeganie jego zaleceń, a w szczególności:

  • należy dotrzymywać zaleconych przez lekarza terminów wizyt, aby regularnie podnosić dawkę alergenu

  • po każdym zastrzyku należy pozostać pod obserwacją w gabinecie lekarskim przez co najmniej 30 minut. Po podaniu szczepionki alergenowej mogą wystąpić objawy nieżytu nosa, spojówek lub astmy, wysypki skórne, osłabienie, zawroty głowy. W pojedynczych przypadkach może dojść do zagrażającej życiu zapaści. Powyższe działania uboczne mogą rozwinąć się w krótkim czasie po iniekcji, niekiedy poprzedza je świąd, uczucie gorąca pod językiem, w gardle oraz w obrębie dłoni i stóp. Wszelkie dolegliwości należy natychmiast zgłosić lekarzowi lub pielęgniarce, ich wczesne zwalczanie zapobiega nasilaniu się objawów

  • w miejscu iniekcji może pojawić się zaczerwienienie, obrzęk lub świąd. Te i inne objawy uboczne mogą pojawić się również kilka - kilkanaście godzin po iniekcji. Należy je zgłosić lekarzowi przy następnej wizycie

  • należy informować lekarza o zmianach zażywanych dotychczas leków oraz nowych objawach chorobowych lub chorobach rozpoznanych przez innego lekarza

  • konieczne jest podanie terminów zbliżających się szczepień ochronnych, planowanej dłuższej nieobecności, zmianach sposobu życia ( nowe mieszkanie, zmiana pracy ).

  • należy powiadomić lekarza o zajściu w ciążę

  • niekiedy po iniekcji pojawia się uczucie zmęczenia, osłabienie, na co szczególnie muszą zwrócić uwagę kierowcy

  • Przez 24 godziny po iniekcji należy unikać długotrwałej, gorącej kąpieli, sauny, dużych wysiłków fizycznych i alkoholu

  • nawet po uzyskaniu poprawy nie należy zapominać o konieczności unikania kontaktu z alergenem

Bezpieczeństwo immunoterapii

Immunoterapia alergenowa należy do bezpiecznych form leczenia, choć zdarzają się również działania niepożądane. Do niepożądanych objawów należą: nadmierna reakcja w miejscu wstrzyknięcia alergenu (obrzęk, ból, zaczerwienienie)czy też świąd błony śluzowej, obrzęk warg i objawy żołądkowo-jelitowe w przypadku form podjęzykowych, doustnych. Łagodna reakcja ustrojowa (nieżyt nosa, pokrzywka). Mogą również wystąpić objawy zagrażające życiu takie, jak: obrzęk krtani, napad astmy, a nawet wstrząs. Niebezpieczne dla życia i zdrowia skutki występują jednak bardzo rzadko. Należy jednak mieć na uwadze, że w przypadku odczulania iniekcjami pacjent pozostaje zawsze pod opieką lekarza, który w bezpośrednim kontakcie ocenia jego stan, odpowiednio szybko reagując. W przypadku form doustnych pacjent samodzielnie dawkuje lek w domu, sam więc ocenia jakie objawy powinny go skłonić do kontaktu z lekarzem.

Prawidłowo prowadzona immunoterapia prowadzi do uzyskania  naturalnej odporności na dany alergen. Im lepsza współpraca podczas leczenia tym lepszy efekt immunoterapii. Niezależnie od wyboru formy leczenia przed rozpoczęciem immunoterapii swoistej konieczne jest wyrażenie zgody na prowadzenie terapii.